Ziya Şefik Atun, 13 Ağustos 2020, FT.B. : 293.
Okuyucunun dikkatine :
Bu yazıda bahsi geçen kitapları doğrudan incelemedim. Yazıyı internet üzerinde nispeten güvenilir yayımlar yapan yörelerden derlediğim bilgileri esas alarak ve bu bilgileri kendi fikirlerimle harmanlayarak yazdım.
Zenci Amerikalı Corc (Perri) Floyd ( Jr.)
(George Perry Floyd, Jr.)'ın 25 Mayıs 2020 günü Birleşik Amerika
Devletleri'nde (B.A.D.) Mineapolis'te beyaz polis memuru Derek Şovin
(Derek Chauvin) tarafından meslektaşlarının nezaretinde, Floyd'un,
elleri arkadan kelepçeli hâlde yerde yatarken, boynuna diziyle sekiz
dakika bounca şiddetle bastırararak halkın gözü önünde katledilmesi ve
bu katliamın bir sivil tarafından vidyoya kaydedilerek yayımlanması
üzerine B.A.D.'de ve Avrupa'da ırkçılık ve ırk ayrımcılığına karşı
başlayan gösteriler hâlen devam etmektedir. Bu tepkiler sâyesinde B.A.D.
ve Avrupa ülkelerinin halkları ırkçı geçmişleriyle, bu olayın öncesinde
yüzleştiklerinden daha fazla yüzle şmiş ve okullarda ders
müfredatlarında bu tarihin daha fazla ve ayrıntılı olarak okutulmasını
talep eder hale gelmiştir. Bazı ülkelerin bazı yerleşim yerlerinde,
büyük ve başarılı tüccarlar, iş adamları oldukları iddia edilen fakat
aslında birer sömürgeci ve köle tâciri olan kişilerin dikilmiş
heykelleri halk tarafından yıkıldı Bu kabil heykellerin bazıları da,
halkın tepkisi ve talebi dikkate alınarak, bulundukları yerlerden yerel
yönetimler tarafından söküldü.
Bu gelişmeler fotoğraf câmiasına da yansıdı.İngiltere'nin Bristol şehrinde 2021 yılında yapılacak Bristol Fotoğraf Şenli-ği'nin sanat düzenleyicisi (küratörü) olan ünlü İngiliz fotoğrafçı Martin Par (Martin Parr) ırkçı tavır sergilediği gerekçeisyle aleyhine başlatılan seferberlik sonucunda bu görevinden istifa etmek mecbûriyetinde kaldı. Martin Par 1952 senesinde İngil-tere'nin Sörri (Surry) kentinde doğmuş, fotoğrafa amatör fakat tutkulu bir fotoğrafçı olan babası tarafından alıştırılmış, üniversitede fotoğraf okumuş, çalışmalarını fotoğraf üzerine yoğunlaştırmış, fotoğraf projeleri hazırlamış, çağımızı farklı bir göze yansıttığı fotoğrafçılığı sâyesinde 1994 senesinde ünlü Magnum Fotoğraf Ajansı'nın üyeliğine kabûl edilmiş, üniversitede profesör olarak fotoğraf üzerine dersler vermiş, hatırı sayılır pek çok fotoğraf şenliğine ve sergilerine yönetici ve düzeıleyici olarak katkılarda bulunmuş, kendine ait 120 adetten fazla kitap yayımlamış ve 30 kitabın editörlüğünü yapmış ya da yazarların arasında yer almış, 2013-2017senelerinde Magnum Fotoğraf Ajansı'nın başkanılığını yürütmüş, televizyon filmleri, filmler ve belgesel filmler çekmiş ve filmlere katkıa bulunmuş, 2014 senesinde adıyla bir vakıf kurmuş, çağdaş fotoğrafa kazandırdığı farklı bakış açısı ve katkıları sebebiyle pek çok ödül almıştır.
Martin Par'ın yolu 2017 senesinde, üç yıl sonra Par'ın meslek hayatında bir istifa yaşamasına yol açacak, 1935-2006 yılları arasında yaşamış İtalyan fotoğrafçı Cian Butturini (Gian Butturini) ile kesişti. 1969 senesinde ömrünün 34 senesini geride bırakmış ve o güne kadar başarılı bir grafik tasarımcısı olarak çalışan Cian Butturini 1960ların sonlarının Londra'sını, tahminen 1930lardan itibaren şehirlere dâir yayımlanan fotoğraf kitaplarından da etkilenerek, bizzat çektiği fotoğraflarla hazırladığı ve 1969 senesinde kendi yayımladığı LONDRA (LONDON) adlı kitapta tasvir etmişitir. Devir, B.A.D.'nin Vietnam'a saldırısının en şiddetli dönemi, Con Lenın (John Lennon) ve Yoko Ona'nın evlendiği, Cudi Garland (Judy Garland)'ın Londra'daki dâiresin-de aşırı miktarda uyuşturucu madde,kullanması sebebiyle öldüğü; Con Lennın'ın Biitıls (Beatles) üyelerinin hepsine Büyük Biritanya Kraliçesi'nin 1965 senesindeki doğum gününde bahşedilen Britanya Kıralığı Nizamı Nişanı (Member of the Order of the British Empire)'nı bir not kâğıdına "İngiltere'nin emperyalist politikalarını protesto etmek için" diye yazarak iade ettiği de-virdi. Butturini, kendi başına apayrı bir dönem olan 1960 yıllarının yine apayrı bir dönemi olan bu son yıllarını1969 senesinde kendi yayımladığı kitabında, çoğu zaman boynuna asılı Nikon fotoğraf makinesine taktığı yakınlaştıran merceklerle çektiği, konularını arka planlarından ayırdığı, basma kalıp pop simgelerinin yapılarını bozduğu (yapı bozumuna uğrattığı), fotoğraflarıy-la kayıt altına almıştı. Biits (Beats) kuşağının ünlü şâiri Elın Ginsberg (Allen Ginsberg)'in Avrupa... Avrupa adlı şiirinin bir kısmı da eşlik ediyordu bu fotoğraflara kitabın ilk baskısında diğer metinlerin yanısıra.
Cian Butturini
Cian Butturini'nin Londra adlı kitabının kapağı.
Martin Parr
İtalya'da Bolonya'da bulunan Damiani yayınevi, Butturini'nin 1969 senesinde kendi yayımladığı ve tahminen bin adet ba-sılan, fotoğrafçınıın kendi çevresine dağıttığı ve sattığı, bugün baskısı tükendiği için kolleksiyon kitabı hâline gelmiş bu kitabı 2017 senesinde Martin Par'ın editörlüğünde ve yine Par'ın klavyeye aldığı tanıtım yazısıyla yâyımladı. Kitabın bu yeni baskı-sında yayımlanan iki fotoğrafın bizâtihi kendileri değil ama yayımlanma sıraları sebebiyle çağrıştırdıkları anlamı esas alan bazı kişilerin dikkatini çekti. Bu fotoğraflardan biri Londra Metrosu'nda bilet kontrolcüsü olan ve şeffaf bir bilet gişesinin içinde otu-ran zenci bir kadının f)otoğrafı, diğeri de Ricent Parkı (Regent's Park)'ndaki hayvanat bahçesinde kefesinin içinde duran gorilin fotoğrafıydı. Bu iki fotoğraf kitapta, okura göre, zenci kadının fotoğrafı soldaki sayfada ve gorilin fotoğrafı sağdaki sayfada basılmak sûretiyle, asıl baskıda olduğu gibi, yan yana yayımlanmıştı. Kitabı 18. yaş gününde hediye olarak alan ve 20 yaşında Londra Üniversite-si'nde insan bilimi (antropoloji) tahsil eden Mersedes Baptist Hallidey (Mercedes Baptiste Halliday) Tivitır (Twitter) hesabında 27 Mayıs 2019 tarihinde bu fotoğrafları şu notuyla beraber yayımladı.
"Editörü Martin Par olan Londra hakkında yayımlanmış bir kitapta bu iki sayfayı görünce büyük bir dehşete ka-pıldım. Britanya fotoğrafında bu türden iğrenç ırkıçılıga karşı durmanın vaktidir ..."(1)
Cian
Butturini'nin 1969 yılında kendi yayımladığı Londra (London) adlı
kitapta ve bu kitabın 2017 yılında Damien yayım evi tarafından
yayımlanan yeni baskısında yer alan ve tartışma yaratan fotoğraflar.
Hallidey, ayrıca, Londra Portre Galerisi'nde düzenlenen Martin Par sergisini de galeride protesto etti. Martin Par kendi internet yöresinde kitaptaki tanıtım yazısını yazarken bu fotoğrafların dikkatinden kaçtığını kabûl etmekle birlikte kitabın editörü olma-dığını duyurdu ve yayın evinin kitabın nüshalarını piyasadan toplamasını ve imha etmesini istedi. Par, ayrıca, tanıtım yazısı yaz-ması için kendisine ödenen ücerti de fotoğrafla ilgili bir faaliyet için bağışlayacağını duyurmağı ihmâl etmedi. Martin Par bu tasarruflarına ilâveten, kaderin cilvesine bakın ki, 17. yüzyılda 80 000 Afrikalı erkek, kadın ve çocuk köleyi Amerika'da satarak muazzam bir servet edinmiş Bristol'lü köle tâciri Edvırd Kolston (Edward Colston)'un Birstol'deki heykelinin halk tarafından sökülerek denize atılmasının akabinde, 2021 senesinde düzenlenecek Bristol Fotoğraf Şenliği'nin Sanat Düzenleyiciliği'nden, söz konusu gelişmelerin dikkatleri, bu görevine devam etmesi hâlinde, şenlikten başka alanlara çekeceğini belirterek, ayrıldığını da duyurdu.(2) Yayınevi Damiani ise, Butturini'nin kitabının ırkçı olmakla itham edilmesinin mesnetsiz olduğunu ifâde etmekle birlikte hoşgörü değerleri, karşılıklı saygı ve birlikte ba-rış içinde yaşama ilkeleri gereğince kitabı satıştan çekmek husûsunu gözden geçireceğini duyurdu.
Hâdisenin bu boyuta ulaşması üzerine anılan kitap, fotoğraflar, Butturini, Martin Par ve fotoğrafta ırkçılık gibi konular üzerine fikir beyanları da arrttı. Butturini'nin kitabına şöyle bir göz atıldığında bile, bu kadar sert olmasalar da, benzer tezatları meydana getiren başka fotoğrafların da yan yana konduğu görülmektedir. Butturini bu durumu kitaba yazdığı yazısında da be-lirtmektedir :
"Benim Londra'm gerçektir, çıplaktır, bana poz vermesini istemedim ondan. Bu kitap bir hikâye de değildir, bir belgesel de, bir öncesi ve sonrası yoktur; kanıtlamağa ya da çürütmeğe veya iknaya çalışmaz. Bunlar sokakta insanların arasına karışmış bir adamın fotoğraf notlarıdır. Bunlardan binlercesini çektim. En iyilerini seçtim, temizledim ve biçtim. Toplam : bir kaç tane tartışmalı eşleştirme, tesâdüfî karamizahî vurgu, bir tutam acıma, hemen hemen yarım kalmış bir gülümseme. Buna yorum bile demek istemiyorum. Altında hiçbir kelime yok! Ya da telâkkî! Veya, zekî deyişler!"
Butturini, manşetindeki İbrânî yıldızı sebebiyle Yahudi olduğu kabûl edilen adamın fotoğrafıyla dikenli tellerin fotoğrafı-nı da kitabında yan yana sayfalarada yayımlarken bu diziliş tercihinin ne ifâde ettiğini belirtmeyerek bunu okuyucunun anlam-landırmasın istemiş olabilir. Martin Par kitaba yazdığı yazıda Butturini'nin siyâsî iddialar içeren bir kitap hazırladığını ve daha sonra Kuzey İrlanda ve Şili'ye dâir hazırladığı kitaplarda sola eğilimli siyâsî görüşünü ortaya koyduğunu belirtikten sonra, Butturini'nin Londra'nın müzik, eğlence, hippiler vb. taraflarını fotoğraflayan fotoğrafçıların aksine Londra'nın sorunlu hayatı-nı, loşta kalmış yüzünü fotoğrafladığını ifâde etmeden de geçmemiştir.
Butturini'nin şahsı ya da kitabı ırkçı mıdır? Sâdece bu iki fotoğrafın böyle dizilmesi esas alınarak bu soruya olumlu ya da olumsuz cevap vermek mümkün değildir, kanaatimizce. Ama, bu hususta Butturini bize şunu yazarak işimizi kolaylaştırmağa çalışıyor :
"Londra satışa çıkarılmış, henüz bitmemiş bir imparatorluğun başkentidir. Siyahlar mahzundur. Siyahlar iyidir. Siyahlar asildir. Portobello sokağında onların fotoğraflarını çekerken beni kovaladılar."
Biz de Butturini'nin bu çabasına ,kendimizce katıkıda bulunabiliriz. Butturini 1969 senesinde başarılı bir grafik tasarım-cısıdır. 1969 senesinde Londra'yı bir ticâret fuarında görevli olarak ziyareti esnâsında Londra'daki kozmopolit hayatı ve uyuştu-rucu kullanımı görünce Londra'yı fotoğraflamağa karar verdiğini belirtmektedir Par kitabın 2017 yılındaki yeni baskısına yazdığı ön sözde..(3) Buttu-rini'nin Viktorya Durağında kolunda damarına uyuşturucu iğnesi saplı hâlde merdivenden yukarı çıkan genci görünce Londra'yı fotoğraflamağa karar verdiği de ileri sürülmektedir.(4) Fakat, kitabında yer alan bir fotoğrafın Robert Frank'ın ünlü Amerikalılar (The Americans) adlı kitabındaki bir fotoğrafa apaçık berzerliği, Butturini'nin Londra'yı fo-toğraflama kararını hiç de tesâdüfen vermediğini, Londra'daki iş fırsatını Londra projesi için bir fırsat olarak değerledirdiğini ve belki de böyle bir işi özellikle aradığı; Robert Frank'ın Amerikalılar adlı kitabını incelediği kabûl edilebilir. Butturini'nin bu kararı tesâdüf değilse, İtalyan olması hasebiyle İtalyan fotoğrafçı Mariyo Karriyeri (Mario Carrieri)'nin 1959 yılında yayımlan-mış Milano ve İtalya adlı kitabından; Cuilya Pirelli'nin (Guiliia Pirelli) ve Karlo Orsi (Carlo Or-si)'nin 1965 senesinde berâber yayımladıkları Milano adlı kitabından; Vilyam Klayn (William Klein)'ın Niyork Niyork : Hayat Niyork'da Size Güzel (New York New York : Life is Good and Good for You in New York) adlı kitabından ve Moy Vorobayçik (Moi Vorobeichic)'in Li-tvanya'nın başkenti Vilniyus (Al-manca : Vilna veya Wilna)'daki Yahudi gettosunda 1929 senesinde çekilmiş fotoğraflardan meydana gelen ve 1930ların başı itibariyle kedine has uslûba sâhip fotoğraf ve tasarımıyla, baskısı kötü de olsa, oldukça ilgi çekmiş ve aynı fotoğrafçının Moy Ver (Moi Ver)'in 80 Fotoğrafıyla Paris (Paris 80 Photographies de Moi Ver) adıyla yayım-lanan ve büyük yankı uyandıran kitabının âdetâ hazırlığı olan Vilna'da Getto Hattı (The Gettho Lane in Vilna) adlı kitabından, Moy Ver'in Paris kitabından ve benzer diger kitaplardan haberdar olduğu ve bunları incelediği de kabûl edilebilir.
Butturini'nin 1969 senesinde kendi yayımladığı Londra adlı kitabından bir fotoğraf.
Robert Frank'ın ilk defa 1958 yılında Fransa'da Pariste ve ikinci defa 1959'da B.A.D.de yayımlanan Amerikalılar (The Americans) adlı kitabından bir fotoğraf.
Butturini bu kitabında mükemmel baskıyı tercih edenlerin hilâfına yüksek ton tezatlı (kontrastlı), neredeyse hiç gri ton içermeyen siyah-beyaz, bulanık ya da flu, çok gürültülü fotoğrafların âdetâ ga-zete kâğıdına basılmış hissi veren baskıdran müteşekkil bir tasarım tercih etmiştir. Butturini fotoğraflara epeyi de oyamıştır da. Butturini'nin çektiği fotoğraflarda bindirmeyi (İng. : juxtaposition) sevdiği, bu yötemi kitabında bol bol kullanmasından anlaşılmak-tadır.Butturinin tek kare fotğralarda konuları bindirme tekniğini iki ayrı fotoğraf olan zenci kadının ve gorilin fotoğraflarını yanyana iki sayfada yayımlamak sûretiyle iki fotoğarfı kullanarak yaptığı rahatlık-la öne sürülebilir. Bu bindirmenin kitabın 2017 senesinde piyasaya sürülen yeni baskısında değiştirilmeden kullanılması, Corc Floyd'un B.A.D.'de beyaz polislerce göz göre göre katlinin yol açtığı toplum hâlet-i ruhiyyesi içinde ve ünlü Magnum fotoğrafçısı Martin Par'ın kitabın editörü olması ve kitaba tanıtma yazısı yazması sebebiyle söz konusu bindirme, fotoğraf câmia-sının gündemine oturmuştur.
Başarılı bir grafik sanatçısı olan, Londra'yı fotoğraflamağa tesâdüfen karar vermediği hayli mümkün olan Butturini bu bindirmeyle bize ne anlatmak istemiştir? Amacını açıklamış mıdır? Yoksa, bu bindirmeyi okuyucunun mu anlamlandırmasını istemişitr? Son soruya verdiğimiz cevap "Evet." ise, Butturini'nin arzusunu toplum, bu bindirmeyi 2020 yılında zamanın ruhuna uygun olarak anlamdırmak sûretiyle, yerine getirmiştir. Benzer anlamlandırma yöntemini uygulayarak, manşetindeki İbrânî yıldızı sebebiyle Yahudi olduğu kabûl edilebilecek adamın fotoğrafıyla dikenli tel fotoğraınını yan yana yayımlanmasıyla meydana getirelen benzer "bindirme" Yahudiler toplama kamplarına lâyıktır!" ya da "Yahudiler toplama kamplarına tıkılmalıdır! diye anlamdırılması da pek âlâ mümkündür. Londra'yı fotoğraflamağa nasıl karar verdiği tahmin edilebilen Butturini'nin bu bindirmeleri tesâdüfen yapmadığı yukarıda alıntıladığımız yazdıklarının devamını okuduğumuzda rahatlıkla kabûl edilebilir :
"Siyahlar mahzûndur. Siyahlar iyidir. Siyahlar asildir. Portobello sokağında onların fotoğraflarını çekerken beni kovaladılar. Ama, Serbest Kürsü'de(*) onların fotoğraflarını çekmeği başardım. Pazar günleri içlerinden birinin onlara ırkların eşit olarak biraraya gelmelerine dâir tatlı masallar anlatmalarını dinlemek için toplanıyorlar."
Butturini'nin,
bu sözlerinden, siyahlardan yana olduğu ama iyimser ya da umutlu
olmadığı anla-şılmaktadır. Butturini'nin toplumun dezavantajlı tüm
kesimlerini, onların desteklenmelerine, hayat şartlarının
iyileştirilmesine inanmakla birlikte, ayrı ola-rak telâkki ediyordu. Sol
siyâsî fikriyata eğilimi bulunan ve bunu da gizlemeyen Butturini'nin bu
tavrı, 1960ların sonlarında Batı'nın radikal sol cena-hının tavrıyla
âhenk içindeydi.(5)Yazımızın başında tasvir etmeğe çalıştığımız
ve 1960 yıllarını kap-sayan ve Harâretli Altmışlar (İng. : Swinging
Sixties) olarak adlandırılan ve basın yayın ve sanat dünyasında bu yönü
öne çıka-rılan 1960ların son yılları bu dönemi tâkip edecek devrin de
işaretlerini barıdırmaktaydı içinde. Şu olaylar, bir kaç yıl sonra
ken-dini hissettirecek mütâkip devrin nasıl bir devir olduğunu fazlaca
açıklamağa ihtiyaç bırakmadan ortaya koyacaktır. İngiltere'de 1979
senesinde başbakan olacak ve tüm sosyal hakları budayacak ve vahşî
sermayeciliği yerleştirecek ve bu sebeple de Demir Hanım (Iran Lady)
olarak anılacak Margırıt Teçır (Margaret Thatcher) bu fikirlerini
İngiltere parlementosundan yaymağa baş-lamış; Vietnam'da batağa
saplanmış Amerikan ordusunu Amerikan halkının nezninde muzaffer kılmak
için Vİetnam'a atom bombası atılmasını isteyecek, B.A.D. Baş-kanlığı'nı
kaybetmemek için işin içine gizli servisleri de katarak Votır Geyt
(Water Gate) rezaletine se-bep olacak Riçırd Nikson (Richard Nixon) 1968
senesinin sonlarında B.A.D. Başkanı olmuş. B.A.D. Başkan adayı Robert
Kenedi (Robert Kennedy) ve Martin Luter King (Martin Luther King)
suikast so-nucu olmüş. Vietnam'da Viet-kong kuvvetleri meşhur Tet
Saldırısı'nı başlatmış, Amerikan ordusu Viet-nam'da en büyük kayıplarını
vermiş. Fransa'da ve Av-rupa'da öğrenci isyanları ve üniversite
işgalleri yaşanmaktadır. Amerika'da Hippi hareketi başlamış.
Çekoslavakya'nın Sovyet Sosyalist Cumhûriyetler Birliği tarafından
işgaline gidecek yola girilmişti. Butturini, o dönemde sol cenahın
içinde bulunduğu ümitsizlik durumunu, belki de, bu kitaptaki
fotoğraflarında yansıtmak istemiştir. Ayrıca, Butturini Robert Frank'ın
Amerikalılar adlı kitabından tahmin edildiğinden çok daha fazla
etkilendiyse, bilerek ya da farkında olmadan Robert Frank'ın
Amerikalılar kitabındaki havayı, ruh hâlini taklit etmek istemiş de
olabilir. Zirâ, Robert Frank Amerikalılar projesi için B.A.D.'yi
arşınladığı sırada Arkansas'da polis tarafından Yahudi olduğu için kısa
süreliğine de olsa hapse atılır ve hapisten salıverildiğinde şehri bir
saat içinde terk etmesi istenir kendisinden. Robert Frank'ın Amerikalılar kitabına hâkim kasvetli hava-yı tercih etmesinde bu olayın önemli rol oynadığı düşünülmektedir.(6)
Par, bu eleştirilere mahâl vermemek için neler yapabilirdi? Akla gelen
ilk çözüm, Par'ın kitabın 2017 senesindeki yeni baskısında toplumun
tepkisine sebep olan söz konusu iki fotoğrafın birbirini tâkip etmeyen
sayfalarda yayımlamasıdır. Bu ara-da Corc Floyd'un 2017 senesinde henüz
hayatta oldu-ğunu ve toplumun kitabın yeni baskısının yayımlandığı 2017 senesinde
ırkçılık konusunda 2020 ylıın-da Corc Floyd'un katlinden sonra olduğu
kadar hassas olmadığını unutmamamız gerekmektedir. Kitabın yeniden
baskısında böyle bir uyğulamanın ne kadar doğru olacağı; bu
uygulandığında yeni baskının artık bir tıpkıbasım olmayacağı, sanatçının
tercihlerine sanatçının onayı olmadan müdâhale edilmiş olacağı; biraz
hipotetik olsa da, herhangi bir se-beple ilk baskının ortadan koybolması
hâlinde, yeni baskının bu hâliyle asıl baskıyı temsil etmemesinin
tarih, sanat tarihi, fotoğ-raf tarihi ve toplum belleği bakımından
zararlı olacağı ve asıl baskı elde olmadığı içn de bu zararın farkına
blie varılamayacağı dikkate alındığında, ortaya çıkmaktadır. Par'ın
ikinci seçeneği tarihçilerden ve toplum bilimcilerin-den de yardım
alarak Butturini'nin, burada ortaya koymağa çalıştığımız bakış
açısını, hâlet-i ruhiyyesini açıklayan, bizim bu yazımısdan çok daha
profesyonelce yazılmış bir önsöz ya da tanıtım yazısı yazarak kitabın
yeni baskısında asıl baskıda kullanılan fotoğraf dizimini hiç
değiştirmeden, aynen muhafaza etmektir ki, bizim de her ne pahasına
olursa olsun özgün eserin sanatçının yarattığı şekilde muhafaza edilmesi
mutlak esastır.
"Şeffaf bir kafesin içine kilitlenmiş siyahî bir kadının fotoğrafını çektim; metro biletlerini satıyordu. Buzdan ve yalnızlıktan müteşekkil hücresinin etrafında birbirine karşıan ve sonra da farklı iktikametlere dağılıp giden insanlık dalgalarının orasında kımıldamadan duran ve zamanın dışında bulunan bir adadaki yorgun argın bir mahkûm.... Regent Parkı (Regnent's Park)'nda, bir imparatorun asâletiyle nükteleri ve zincirlere vurulmuş yeğenlerinin kendisine fırlattığı kabukları soyulmuş muzları kabûl eden gorilin fotoğrafını çektim."
diye
yazarak Butturini kitabın ilk baskısında, Cian'ın, Par'ın ve bizim
yardımımıza koşmakta ve olayın nerede patlak vereceğini âdeta Par'ın
gözünün içine sokmaktadır yaklaşık elli yıl öncesinden, bugün gıyâbında
itham edileceğini ve bu ithama da devri-nin en önemli
fotoğrafçılarından biri olan meslek-taşının sebep olacağını sanki o
zaman bilmiş gibi. Hem söz konusu fotoğraf-ların hem de Butturi'nin
yazısının bu kısmının, her ikisinin birden nasıl olup da Par gibi
fotoğraf editörlüğünde son derece tec-rübeli birinin dikkatinden kaçtığı
sorusu da henüz cevapsızdır.
Kanaatimizce,
Martin Par'ın bilerek ya da bilmeyerek, isteyerek ya da istemeyerek
veya sırf vurdumduymazlığı sebebiyle bu iki fotoğrafı kitabın yeni
baskısında özgün baskısındaki gibi aynen yayımlaması gâyet isâbetli
olmuştur.
Dip notları :
(1) Sabitlenmiş Tweet
(4) "Gian Butturini : London", Monovisions, https://monovisions.com/gian-butturini-london/ , erişim tarihi : 13.08.2020.
(5) "Crit: London by Gian Butturini", Photos and Stuff, http://photothunk.blogspot.com/2020/07/crit-london-by-gian-butturini.html , erişim tarihi : 13.08.2020.
(6) Robert Frank : https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Frank , erişim tarihi : 13.08.2020.
(*) Serbest Kürsü (Speaker's Corner), İngiltere'nin başkenti Londra'da çeşitli parklarda ve diğer ketlerde halkın serbestçe toplanarak siyâsî, iktisâdî, sosyal ve diğer konularda kendi fikirlerini dinleyeceklere yüksek sesle anlattığı ve halk toplantılarının, meclislerinin yapıldığı, bu amaçla ayrılmış alanlardır. En ünlüsü Londra'da Hayd Parkı (Hyde Park)'nın küzeydoğu ucunda bulunan Serbest Kürsü'dür.
Diğer kaynaklar :
Gian Butturini, London by Gİan Butturini 1969, Achtung Photography, http://www.achtung.photography/gian-butturini-london-by-gian-butturini-1969/ , erişim tarihi : 13.08.2020.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder